Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Kazanç İstisnası: 4691 Sayılı Kanun Rehberi

Kazanç İstisnasının Kapsamı ve Süresi

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu'nun geçici 2. maddesi uyarınca bölgede faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin münhasıran bu bölgedeki yazılım, tasarım ve ar-ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançların tamamı 31 Aralık 2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisnadır. İstisnanın uygulanabilmesi için faaliyetin bölgede gerçekleştirilmesi zorunludur. Bölge dışında yürütülen faaliyetler, yazılım, tasarım veya ar-ge niteliği taşısa dahi bu istisnadan yararlanamaz.

Nitelikli Harcama ve Toplam Harcama Oranlaması

30 Haziran 2021 tarihinden itibaren elde edilen kazançlar için istisna uygulanacak kısmın belirlenmesinde nitelikli harcamalar ile toplam harcamaların oranı esas alınmaktadır. Nitelikli harcamalar; mükelleflerin bizzat yaptığı doğrudan harcamalar ile ilişkisiz kişilerden veya yurt içindeki ilişkili kişilerden sağlanan fayda ve hizmet bedellerinden oluşmaktadır. Toplam harcamalar ise nitelikli harcamalara ek olarak yurt dışı ilişkili kişilerden sağlanan hizmetler ve satın alınan gayri maddi hak bedellerini de kapsar. Finansman giderleri, bina amortismanları, kira, ısıtma ve aydınlatma gibi dolaylı giderler her iki kategoride de yer almaz. Mükellefler nitelikli harcamalarını toplam harcamalarına oranlarken nitelikli harcamalarını yüzde otuz artırımlı uygulayabilmektedir.

Sipariş Üzerine Yapılan İşlerde İstisna Uygulaması

Sipariş üzerine yapılan ve tüm gayri maddi hakların siparişi verene ait olacağı işlerde, bölgede faaliyet gösteren mükelleflerin kazançları için nitelikli ve toplam harcama oranlaması uygulanmaz. Bu durumda kazancın tamamı doğrudan istisna olarak değerlendirilir.

Zarar Mahsubunun Sınırları

Bölgedeki faaliyetlerden doğan zararlar, mükelleflerin istisna kapsamı dışındaki diğer kazançlarından mahsup edilemez. Söz konusu zararlar yalnızca ertesi yıl aynı faaliyet kapsamındaki istisna kazançlardan mahsup edilebilir.

Girişim Sermayesi Fon Aktarım Yükümlülüğü

31 Aralık 2025 tarihinden itibaren verilecek beyannamelerde istisna edilen kazanç tutarı 5.000.000 TL ve üzerinde olan mükellefler, bu tutarın yüzde üçünü pasifte geçici bir hesaba aktarmak zorundadır. Yıllık azami yükümlülük 100.000.000 TL ile sınırlıdır. Bu tutarın yılsonuna kadar girişim sermayesi yatırım fonu payı alımı veya girişimcilere sermaye olarak konulmaması durumunda istisna edilen kazancın yüzde yirmisi istisna dışı bırakılır.

Yazar: Volkan Semiz - Vergi Müfettişi