Ar-Ge ve Tasarım Merkezlerinde Vergi İndirimi: 5746 Sayılı Kanun Rehberi

5746 Sayılı Kanunun Kapsamı ve 4691 Sayılı Kanundan Farkı

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun; belirtilen birimler veya proje bazlı desteklenmesi uygun görülen alanlarda yapılan harcamaların gelir veya kurumlar vergisi beyanlarından indirimi ile bu birimlerde çalışan personel ücretlerine yönelik istisna ve teşvikleri düzenlemektedir. Bu kanun, 4691 sayılı kanundan farklı olarak kazanç istisnası değil harcama indirimi esasına dayanmaktadır.

Ar-Ge Merkezleri

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı onayıyla kurulan, kanuni merkezi Türkiye'de bulunan sermaye şirketlerinin bünyesinde ayrı bir birim olarak örgütlenmiş ve en az elli tam zaman eşdeğer ar-ge personeli istihdam eden birimlerdir. Bu kanun kapsamındaki ar-ge merkezleri, 4691 sayılı kanundaki ar-ge merkezlerinden tamamen farklı oluşumlardır.

Tasarım Merkezleri

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı onayıyla kurulan ve en az on tam zaman eşdeğer tasarım personeli istihdam eden, münhasıran yurt içinde tasarım faaliyetlerinde bulunan birimlerdir.

Teknoloji Merkezi İşletmeleri

3624 sayılı Kanun kapsamında üniversite ve araştırma merkezlerinin imkânlarından yararlanarak yeni ve ileri teknolojiye dayalı bilgilerin uygulamaya hazır hale getirilmesi amacıyla KOSGEB desteğiyle kurulan ar-ge ve yenilik projesi sahibi işletmelerdir.

Beyan Üzerinden İndirim ve Artırımlı İndirim İmkânı

Kanunun 3. maddesi kapsamındaki birimler veya projelerde yapılan harcamaların amortisman yoluyla gider yazılmasının yanı sıra tamamı beyan üzerinden de ayrıca indirim konusu yapılabilir. Ar-ge ve tasarım merkezlerinde bir önceki yıla göre harcamalarda en az yüzde yirmi artış sağlanması halinde artış tutarının yüzde ellisi ilave olarak ar-ge ve tasarım indirimine konu edilebilir. Kanunun 3/A maddesi kapsamında ise tüm gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, projelerinin Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ar-ge ve yenilik projesi olarak değerlendirilmesi şartıyla harcamalarının tamamını beyan üzerinden indirebilir.

Siparişe Dayalı Faaliyetlerde İndirim Paylaşımı

Ar-ge veya tasarım merkezlerinin siparişe dayalı yürüttüğü faaliyetlere ilişkin harcamaların yüzde ellisi merkez tarafından, yüzde ellisi siparişi veren tarafından indirim olarak dikkate alınabilir.

Girişim Sermayesi Fon Aktarım Yükümlülüğü

31 Aralık 2025 sonrası beyannamelerde yıllık ar-ge indirimi 5.000.000 TL ve üzerinde olan mükellefler, bu tutarın yüzde üçünü pasifte geçici bir hesaba aktarmak zorundadır. Yıllık azami yükümlülük 100.000.000 TL ile sınırlıdır. Bu tutarın yılsonuna kadar girişim sermayesi yatırım fonu payı alımı veya girişimcilere sermaye olarak konulmaması durumunda ar-ge indirimine konu edilen tutarın yüzde yirmisi ilgili yılda indirim konusu yapılamaz.

Yazar: Volkan Semiz Vergi Müfettişi